Depremin merkezinden, çevreye doğru düzenli titreşimler yayılır. Bunlara, “dep­rem dalgası” denir. Deprem dalgalarının şid­deti, deprem merkezinden uzaklaştıkça, aza­lır.Deprem merkezinden üç çeşit dalga ya­yılır:l) Uzunlamasına basınç dalgası;2) Enine dalga;3) Suya atılan bir taşın mey­dana getirdiği dalgaları andıran dalgalar.Uzunlamasına basınç dalgasının hareketi, iki ucundan tutularak gerilen, bir lastik şe­ridin hareketine benzer. Hızı, saniyede 8 km. kadardır. Enine dalganın hareketi ise, daha çok, bir lastiğin büküldüğü zamanki hareketine benzer. Bu dalganın hızı da, uzunlamasına dalganın hızının ancak beste üçü kadardır, üçüncü çeşit dalganın hareketi ise, suya atılan bir taşın meydana getirdiği dalgaların hareketine benzer.Depremin yeraltında asıl meydana geldi­ği yere, “iç merkez” adı verilir. Yeryüzün­de, bu iç merkeze en yakın olan bölgeye de, “dış merkez” denir. Dış merkezden uzaklaştıkça, depremin şiddeti de azalır.Depremlerin meydana getirdiği tahribat, toprağın yapısına da bağlı olarak değişir. Kum, çakıl gibi gevşek topraklı yerlerde meydana gelen depremler, daha büyük za­rarlara yol açarlar. Kayalık yerlerde İse, za­rar daha az olur. Çünkü, kayalar esnektir, sarsılırsa da, kolay kolay yıkılmazlar.Bugüne kadar, depremleri önceden bildi­recek bir yol bulunamamıştır. Onun için depremden zararsız, ya da az zararla kur­tulmanın tek yolu, yapı temelini sağlam ka­yalar üzerine atmak, binaları demir ve betondan yapmaktır. Kerpiçten, taştan yapılan evler, ağır, toprak damlı yapılar, dep­remde çabuk yıkılır.Denizaltındaki depremlerin meydana ge­tirdiği dalgalar da, kimi vakit büyük zarar­lara yol açar. 1755 yılındaki bir depremde meydana. gelen dalgalar, on binlerce kişiyi bir çırpıda yok edivermişti. 1946 yılında, Büyük Okyanusta meydana gelen bir dep­rem dalgası da, birtakım küçük adaların yok olmasına yol açmıştır.Depremlerin şiddetini ölçmeye, merkezini tespit etmeye yarayan alete “sismograf” adı verilir. Sismograf, rasathanelerde bulunur. Sismograflar, her yıl, bin­lerce deprem kaydederler.Bir kısmı da, duyulmayacak kadar hafif ge­çer. En çok, Japonya’da deprem olur. Bu ül­kede, günde, ortalama olarak, üç deprem kaydedilir. Bunların çoğu, hiç zarar vermez. Bununla birlikte, şimdiye kadar dünyanın en şiddetli depremleri de,Japonya ve Çin’ de olmuştur. 1920 yılında, Çin’in Kansu eyaletindeki bir depremde, iki yüz bin kişi ölmüştür. 1923′te, Japonya’da Tokyo ve Yokohama’yı sarsan depremde de, yüz bin kişinin öldüğü bilinmektedir. Yurdumuzda en şiddetli deprem,1939 yılında Erzincan’ da meydana gelen depremdir. Bu depremde, 30.000′i aşkın insan ölmüştür.Dünyanın en büyük depremlerinden biri de, 1906 yılındaki San Fransisco depremidir. Bu deprem, büyük can kaybına yol açmamışsa da 250-300 milyon dolarlık zararla sonuçlan­mıştır. San Fransisco depremindeki ölü sayısı, 500 kişi kadardır.

1.862 Okunma 20 Nis 2015

Yorumlar


Sen de Yorumla!